چند ساعت پشت سر هم بازی کرده‌اید و وقتی از پشت سیستم بلند می‌شوید، یک طرف سرتان می‌کوبد، نور چشمتان را اذیت می‌کند و کمی هم حالت تهوع دارید.
پاسخ کوتاه این است: بازی کامپیوتری باعث نمی‌شود کسی به میگرن مبتلا شود. اما اگر زمینه میگرن دارید، چند ساعت بازی می‌تواند چند عامل شناخته‌شده شروع حمله را با هم جمع کند؛ از نور صفحه و خستگی چشم گرفته تا بی‌خوابی، نوشیدنی انرژی‌زا، گرسنگی و استرس رقابت.
میگرن را نباید یک سردرد ساده دانست. طبق آمار جهانی، میگرن دومین عامل ناتوانی در دنیاست و بیشتر از همه جوان‌ها و میانسال‌ها را گرفتار می‌کند؛ یعنی همان گروه سنی که بیشترین وقت را پای بازی می‌گذراند.
میگرن با سردرد معمولی چه فرقی دارد؟
همه سردردها میگرن نیستند. طبق تعریف انجمن بین‌المللی سردرد، هر حمله میگرن معمولاً بین ۴ ساعت تا ۳ روز طول می‌کشد و دست‌کم دو تا از این ویژگی‌ها را دارد:
- فقط یک طرف سر درد می‌کند.
- درد حالت ضربان‌دار و کوبنده دارد.
- شدت درد متوسط تا شدید است.
- درد با کارهای معمولی مثل راه رفتن یا بالا رفتن از پله بدتر می‌شود.
حمله میگرن همچنین معمولاً با حالت تهوع یا استفراغ همراه است، یا فرد در طول حمله به نور و صدا حساس می‌شود. حدود یک‌سوم مبتلایان به میگرن قبل از شروع درد، «اورا» را تجربه می‌کنند. اورا یعنی چند دقیقه خطوط زیگزاگ نورانی یا یک نقطه کور در دید فرد ظاهر می‌شود.
ویژگی | میگرن | سردرد تنشی | خستگی چشم |
محل درد | اغلب یک طرف سر | دو طرف سر، مثل نواری دور سر | پیشانی و اطراف چشم |
نوع درد | ضربان‌دار و کوبنده | فشارنده و سفت | سنگینی و سوزش چشم |
علائم همراه | تهوع، حساسیت به نور و صدا | معمولاً بدون تهوع | خشکی چشم، تاری دید موقت |
اثر فعالیت | درد بدتر می‌شود | درد فرق چندانی نمی‌کند | با استراحت چشم بهتر می‌شود |
شش عامل شروع حمله در یک نوبت بازی طولانی
مغز افراد مبتلا به میگرن نسبت به تغییرات ناگهانی و نور و صدای شدید حساس‌تر است. در یک بررسی بزرگ روی بیش از هزار و هفتصد بیمار مبتلا به میگرن، بیماران استرس را شایع‌ترین عامل شروع حمله‌هایشان دانستند. گرسنگی، به‌هم خوردن خواب، نور و صدای شدید و درد گردن هم از عوامل شایع بعدی بودند. یک نوبت بازی طولانی می‌تواند تقریباً همه این عوامل را یک‌جا جمع کند:
۱. نور شدید و صحنه‌های پرنور
انفجارها، فلش‌های پشت سر هم و صفحه پرنور در اتاق تاریک، به مغزی که به نور حساس است فشار زیادی می‌آورند. برخی مانیتورها هم برای کم کردن نور، صفحه را با سرعت بسیار زیاد خاموش و روشن می‌کنند. این چشمک زدن با چشم دیده نمی‌شود، اما بعضی افراد به آن حساس‌اند و بعد از کار با این مانیتورها سردرد می‌گیرند.
۲. خستگی چشم
وقتی به صفحه خیره می‌شویم، کمتر پلک می‌زنیم و عضلات چشم مدام روی فاصله نزدیک تمرکز می‌کنند. نتیجه، خشکی و سوزش چشم، تاری دید موقت و سردرد است. اگر چشمتان ضعیف است یا آستیگمات خفیف دارید و عینک نمی‌زنید، یا شماره عینکتان قدیمی شده، فشار روی چشم خیلی بیشتر می‌شود. اگر سردردتان بیشتر در پیشانی و پشت چشم‌هاست، یک معاینه ساده توسط دکتر چشم پزشک ممکن است علت را پیدا کند؛ علتی که گاهی فقط با یک عینک مناسب برطرف می‌شود.
۳. بی‌خوابی و به‌هم ریختن ساعت خواب
«فقط یک دست دیگر» و بیدار ماندن تا ساعت ۳ صبح، هم خواب را کم می‌کند و هم ساعت خواب را به هم می‌زند. کم‌خوابی و همچنین خواب زیاد در روز بعد، هر دو از عوامل شناخته‌شده شروع حمله میگرن هستند.
۴. نوشیدنی انرژی‌زا، کافئین و گرسنگی
خوردن چند قوطی نوشیدنی انرژی‌زا یا چند لیوان قهوه در طول بازی، و بعد کنار گذاشتن ناگهانی کافئین، می‌تواند سردرد ایجاد کند. غرق شدن در بازی هم باعث می‌شود غذا خوردن و آب نوشیدن فراموش شود. گرسنگی و کم‌آبی هر دو می‌توانند حمله میگرن را شروع کنند.
۵. وضعیت بد نشستن و گرفتگی گردن
نشستن طولانی با سری که جلو آمده و شانه‌هایی که بالا رفته، عضلات گردن و پشت سر را سفت می‌کند. درد گردن هم می‌تواند خودش میگرن را شروع کند و هم یک سردرد تنشی را به آن اضافه کند.
۶. استرس رقابت
بازی‌های آنلاین و رقابتی با هیجان و فشار ذهنی همراه‌اند و بدن در این بازی‌ها آدرنالین بیشتری ترشح می‌کند. گاهی هم حمله میگرن درست بعد از تمام شدن مسابقه شروع می‌شود؛ یعنی وقتی بدن آرام می‌گیرد.
تنظیمات سیستم و عادت‌هایی که حمله‌ها را کم می‌کند
- چراغ اتاق را کاملاً خاموش نکنید. یک نور ملایم پشت مانیتور، فاصله روشنایی صفحه و اتاق را کم می‌کند و چشم کمتر خسته می‌شود.
- نور و کنتراست صفحه را متعادل کنید. اگر امکانش را دارید، مانیتوری انتخاب کنید که چشمک‌زدن نامحسوس نداشته باشد.
- مانیتور را به اندازه یک دست کشیده از خودتان دور کنید و کمی پایین‌تر از سطح چشم بگذارید.
- هر ۴۵ تا ۶۰ دقیقه چند دقیقه بلند شوید، گردن و شانه‌ها را بچرخانید و به دوردست نگاه کنید.
- آب و وعده‌های غذایی را فراموش نکنید.
- قهوه و نوشیدنی انرژی‌زا را کم و در ساعت‌های ثابت مصرف کنید و از عصر به بعد سراغشان نروید.
مراقب سردرد ناشی از مصرف زیاد مسکن باشید
خیلی از گیمرها برای اینکه بازی را نیمه‌کاره رها نکنند، با اولین نشانه سردرد قرص مسکن می‌خورند. اما مصرف زیاد مسکن خودش می‌تواند سردرد ایجاد کند. پزشکان به این حالت «سردرد ناشی از مصرف زیاد دارو» می‌گویند.
طبق تعریف انجمن بین‌المللی سردرد، این نوع سردرد در دو حالت ممکن است ایجاد شود:
- فرد ۱۵ روز یا بیشتر در ماه مسکن معمولی مثل استامینوفن یا ایبوپروفن می‌خورد.
- فرد ۱۰ روز یا بیشتر در ماه داروهای مخصوص میگرن مصرف می‌کند.
در هر دو حالت، این الگوی مصرف باید بیش از سه ماه ادامه داشته باشد. نتیجه این مصرف زیاد، سردردی است که تقریباً هر روز تکرار می‌شود.
اگر تعداد روزهایی که مسکن می‌خورید بیشتر شده، وقت مراجعه به پزشک است. یک دکتر مغز و اعصاب تهران یا شهر خودتان می‌تواند نوع سردرد را مشخص کند و در صورت نیاز درمان پیشگیری را شروع کند؛ درمانی که تعداد و شدت حمله‌ها را کم می‌کند.
درمان میگرن به زبان ساده
درمان میگرن معمولاً دو بخش دارد:
- درمان حمله: هدف این درمان قطع کردن سردرد در همان ساعت‌های اول است. هرچه دارو زودتر و در شروع درد مصرف شود، بهتر اثر می‌کند.
- درمان پیشگیری: این درمان برای کسانی است که حمله‌های زیاد یا طولانی دارند. داروهای پیشگیری هر روز مصرف می‌شوند تا حمله‌ها کمتر و خفیف‌تر شوند.
انتخاب دارو به سن، بیماری‌های دیگر، شغل و سبک زندگی هر فرد بستگی دارد و فقط پزشک می‌تواند آن را تعیین کند.
استرس، خلق و رابطه شما با بازی
اضطراب، افسردگی و استرس طولانی با میگرن رابطه دوطرفه دارند. اضطراب و افسردگی حمله‌های میگرن را بیشتر می‌کنند و حمله‌های مکرر میگرن هم اضطراب و افسردگی را بدتر می‌کنند.
اگر حس می‌کنید بازی به راهی برای فرار از فکرها و نگرانی‌ها تبدیل شده، کنترل زمان بازی از دستتان خارج شده یا وقتی بازی نمی‌کنید بی‌قرار و عصبی هستید، صحبت با یک روانشناس تهران یا شهر خودتان می‌تواند کمک بزرگی باشد. روش‌هایی مثل درمان شناختی-رفتاری، در کنار دارو، به کم شدن حمله‌های میگرن کمک می‌کنند.
دفترچه سردرد؛ ابزاری ساده برای پیدا کردن علت
یک ماه، این اطلاعات را برای هر روز یادداشت کنید؛ هم روزهایی که سردرد دارید و هم روزهایی که ندارید. مقایسه این دو گروه روز به پزشک کمک می‌کند عوامل شروع حمله را در شما پیدا کند:
چه چیزی را بنویسید | مثال |
ساعت شروع و مدت سردرد | ۱۱ شب، ۶ ساعت |
شدت درد از ۱ تا ۱۰ | ۷ |
ساعت‌های بازی در آن روز | ۴ ساعت، از ۷ تا ۱۱ شب |
ساعت خواب شب قبل | ۵ ساعت |
قهوه و نوشیدنی انرژی‌زا | دو قوطی |
علائم هشدار: این سردردها را جدی بگیرید
در این موارد بدون معطلی به اورژانس بروید یا با پزشک تماس بگیرید:
- شدیدترین سردرد عمرتان که ناگهانی و در چند ثانیه به اوج رسیده است
- سردرد همراه با تب، سفتی گردن یا دانه‌های پوستی
- ضعف یا بی‌حسی یک طرف بدن، سختی در حرف زدن یا دوبینی
- تشنج یا کاهش هوشیاری
- سردرد تازه بعد از ۵۰ سالگی، یا تغییر واضح در شکل سردردهای همیشگی
- سردردی که با سرفه یا زور زدن خیلی بدتر می‌شود
پرسش‌های رایج
میگرن همان صرعی است که با نور ایجاد می‌شود؟
نه. صرع حساس به نور بیماری دیگری است که نسبتاً کم دیده می‌شود و با تشنج همراه است، نه با سردرد. اگر در حین بازی دچار تشنج، پرش عضلات یا از هوش رفتن شدید، باید فوراً بررسی شوید.
باید بازی را کاملاً کنار بگذارم؟
معمولاً نه. هدف این است که عوامل شروع حمله را بشناسید و کنترل کنید. خیلی از افراد مبتلا به میگرن با استراحت منظم و تنظیم درست سیستم، بدون مشکل جدی به بازی ادامه می‌دهند.
متخصص سردرد را از کجا پیدا کنیم؟
برای سردردهای مکرر، معمولاً اول متخصص مغز و اعصاب و در صورت نیاز چشم‌پزشک و روانشناس وارد کار می‌شوند. در دکتریاب می‌توانید پزشکان این سه رشته را در شهر خودتان پیدا کنید و فهرست آن‌ها را بر اساس محبوبیت مرتب کنید.
جمع‌بندی
بازی با کامپیوتر و کنسول به‌تنهایی میگرن ایجاد نمی‌کند. اما چند ساعت بازی پشت سر هم، با نور شدید، خستگی چشم، کم‌خوابی، کافئین، گرسنگی، گرفتگی گردن و استرس، می‌تواند حمله‌های میگرن را در افراد مستعد بیشتر و شدیدتر کند. بیشتر این عوامل در کنترل خود شماست؛ با تنظیم درست سیستم، استراحت منظم، خواب کافی و درمان مناسب، می‌شود هم بازی کرد و هم کمتر سردرد گرفت.
سلب مسئولیت پزشکی: این مقاله فقط جنبه آموزشی دارد و جای معاینه و تشخیص پزشک را نمی‌گیرد.